|
 Nguồn: BBC 20 thaÌng 3, 2010
Nhà thÆ¡ Hữu Loan có bà i Mà u tÃm hoa sim bất tá»
Thi sÄ© Hữu Loan, ngÆ°á»i nổi tiếng vá»›i bà i thÆ¡ Mà u tÃm hoa sim và có cuá»™c Ä‘á»i chìm nổi, đã qua Ä‘á»i ở nhà riêng tại thôn Vân Hoà n, huyện Nga SÆ¡n, tỉnh Thanh Hóa hôm 18/03, hưởng thá» 95 tuổi.
Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên được báo trong nÆ°á»›c dẫn lá»i nói: “Hữu Loan là má»™t con ngÆ°á»i cÆ°Æ¡ng cÆ°á»ng, dám sống cho những Ä‘iá»u mình tin, mình yêu và mình nghÄ©”.
Tham gia phong trà o Việt Minh từ đầu tháºp niên 1940 và sau đó là cuá»™c kháng chiến chống Pháp, Hữu Loan nổi tiếng lần đầu tiên qua bà i thÆ¡ Äèo Cả:
Gian nan lòng không nhợt
Căm há»n trăm năm xa
Máu thiêng trôi dà o dạt
Từ nguồn thiêng ông cha
Năm 1949, ông sáng tác bà i thÆ¡ Mà u tÃm hoa sim trong hai giỠđồng hồ để tưởng niệm ngÆ°á»i vợ đầu, bà Lê Äá»— Thị Ninh, tá» nạn vì bị nÆ°á»›c cuốn trôi.
Theo lá»i kể của chÃnh nhà thÆ¡, hai ngÆ°á»i kết hôn được hai tuần thì ông phải tiếp tục lên Ä‘Æ°á»ng hà nh quân.
"Hôm tiá»…n tôi lên Ä‘Æ°á»ng, Em vẫn đứng ở đầu là ng, nÆ¡i chÃn năm trÆ°á»›c em đã đứng. Chỉ giá» em không còn cô bé Ninh nữa, mà là ngÆ°á»i bạn Ä‘á»i yêu qúy của tôi. Tôi bÆ°á»›c Ä‘i, rồi quay đầu nhìn lại...Nếu nhÆ° chÃn năm vá» trÆ°á»›c, nhìn lại chỉ thấy má»™t ná»—i buồn man mát thì lần nà y, tôi tháºt sá»± Ä‘au buồn. Äôi chân tôi nhÆ° muốn khuỵu xuống.
"Ba tháng sau, tôi nháºn được tin dữ: vợ tôi qua Ä‘á»i! Em chết tháºt thảm thÆ°Æ¡ng: Hôm đó là ngà y 25 tháng 5 âm lịch năm 1948, em Ä‘Æ°a quần áo ra giặt ngoà i sông Chuồn( thuá»™c ấp Thị Long, Nông Cống), vì muốn chụp lại tấm áo bị nÆ°á»›c cuốn trôi Ä‘i nên trượt chân chết Ä‘uối! Con nÆ°á»›c lá»›n đã cuốn em và o lòng nó, cÆ°á»›p Ä‘i của tôi ngÆ°á»i bạn lòng tri ká»·, để lại tôi ná»—i Ä‘au không gì bù đắp nổi."
60 năm Ä‘i qua, hà ng triệu Ä‘á»™c giả đã yêu quý và thuá»™c những dòng thÆ¡ của Mà u tÃm hoa sim:
Chiá»u hà nh quân qua những đồi hoa sim những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim dà i trong chiá»u không hết.
Mà u tÃm hoa sim tÃm chiá»u hoang biá»n biệt
Nhìn áo rách vai tôi hát trong mà u hoa.
“Ão anh sút chỉ Ä‘Æ°á»ng tÃ
Vợ anh mất sớm
Mẹ già chÆ°a khâu …”
Bà i thÆ¡ cà ng trở nên nổi tiếng nhỠđược nhiá»u nhạc sÄ© phổ nhạc - Phạm Duy, DzÅ©ng Chinh, Anh Bằng, Duy Khánh.
Theo nhà thÆ¡ Thanh Thảo, Mà u tÃm hoa sim "mang má»™t ná»—i ám ảnh khôn nguôi của cả dân tá»™c Việt vá» chiến tranh, vá» những bi kịch trong chiến tranh. Äiá»u đó lý giải vì sao bà i “Mà u tÃm hoa sim” ngay từ khi đất nÆ°á»›c còn bị chia cắt, đã được Ä‘á»™c giả cả hai miá»n Bắc-Nam cùng yêu thÃch".
Truân chuyên
Sau năm 1954, Hữu Loan vỠlại Hà Nội, là m việc tại báo Văn Nghệ.
Cuá»™c Ä‘á»i ông biến chuyển trong giai Ä‘oạn 1955-56, khi xảy ra phong trà o Nhân Văn - Giai Phẩm đòi há»i tá»± do cho văn nghệ tại miá»n Bắc.
Trong cuá»™c phá»ng vấn của BBC năm 2002 vá»›i nhà thÆ¡ Hữu Loan, ông kể lại lý do vì sao Mà u tÃm hoa sim khi đó bị 'đánh': "Lúc bấy giá» là m ThÆ¡ là phải là m vá» Cá»™ng sản, là m vá» Bác Hồ chứ không được khóc cái Ä‘au riêng của mình...Cái Ä‘au khổ riêng của con ngÆ°á»i là không được khóc."
Còn trong má»™t tá»± thuáºt gần đây hÆ¡n, tác giả kể thêm:
"Tôi thấy Ä‘au xót, tôi là m bà i thÆ¡ ấy tôi khóc, váºy mà há» cho tôi là phản Ä‘á»™ng. Tôi phản Ä‘á»™ng ở chá»— nà o? Cái Ä‘au khổ của con ngÆ°á»i, tại sao lại không được khóc?
Bá»n há» xúc phạm đến tình cảm thiêng liêng của tôi đối vá»›i ngÆ°á»i vợ mà tôi hằng yêu quý, cho nên và o năm 1956, tôi bỠđảng, bá» cÆ¡ quan, vá» nhà để Ä‘i cà y. Há» không cho bá», bắt tôi phải là m Ä‘Æ¡n xin. Tôi không xin, tôi muốn bá» là bá», không ai bắt được! Tôi bá» tôi vá», tôi phải Ä‘i cà y Ä‘i bừa, Ä‘i đốn củi, Ä‘i xe đá để bán."
Cuá»™c sống cháºt váºt, bị lãng quên cứ tiếp tục nhÆ° thế cho đến cuối tháºp niên 1980, khi tên tuổi của ông được khôi phục trở lại. Năm 2004, má»™t công ty tại Việt Nam mua bản quyá»n bà i Mà u tÃm hoa sim vá»›i giá 100 triệu đồng.
|
TIN TỨC & THỜI SỰ 