Thưa quý độc giả,
Ngày 23 tháng Hai vừa qua, sau nhiều tháng điều tra, Công tố viện Hạt Santa Clara, bang California, đã hủy bỏ cáo trạng truy tố sinh viên Hồ Quang Phương  về  cáo buộc đã cưỡng lại người thi hành công vụ và tàng trữ vũ khí.
Đây là vụ án khá sôi nổi trong gần nửa năm qua, và diễn tiến của nó có nhiều điểm đáng chú ý. Xin mời quý vị đọc bài “Qua vu án Hồ Quang Phương” do Đa Nguyên biên soạn.

Bản tin BBC ngày 24 tháng Hai, năm 2010 loan báo:

Công tố viện Hạt Santa Clara, bang California, Mỹ, hủy cáo trạng đối với sinh viên Việt Nam Hồ Quang Phương sau nhiều tháng điều tra.

Sinh viên 21 tuổi này bị cáo buộc đã cưỡng lại người thi hành công vụ và tàng trữ vũ khí trong vụ bắt giữ gây chấn động cộng đồng liên quan cảnh sát thành phố San Jose.
Thông cáo của cơ quan công tố Santa Clara cho biết: "Sau một quá trình nghiên cứu các bằng chứng một cách kỹ lưỡng và cẩn thận, chúng tôi kết luận rằng bồi thẩm đoàn chắc sẽ không buộc tội ông Hồ Quang Phương" - và quyết định hủy cáo trạng.

Vụ này bắt đầu từ một cuộc cãi vã trong khu nhà trọ của sinh viên. Theo tin đã được loan tải, Hồ Quang Phương là một sinh viên du học từ Việt Nam. Chiều ngày 3 tháng 9 năm ngoái, sau cuộc cãi nhau với bạn cùng nơi trú ngụ, và trong lúc thái đồ nấu ăn với con dao trên tay, Phương đã nói đại ý rằng, nếu ở Việt Nam, con dao này có thể dùng để trừng trị kẻ chống lại anh.

Phát biểu của Phương bị coi như một lời đe dọa, và cảnh sát đã được gọi tới để can thiệp. Một nhóm cảnh sát đã tới bắt giữ, và sau đó truy tố Phương, với cáo buộc đã cưỡng lại người thi hành công vụ và tàng trữ vũ khí.

Nhưng theo BBC: “Luật sư của Phương đã công bố đoạn phim quay bằng điện thoại di động ghi hình cảnh sát cưỡng chế anh, trong đó một cảnh sát viên đã dùng dùi cui đánh Hồ Quang Phương hơn 10 lần, lần cuối khi sinh viên này đã bị còng tay, còn một người khác thì dùng súng điện Taser kiềm chế Phương.

“Đoạn phim khi tung ra đã gây dư luận trong cộng đồng người Việt tại tiểu bang California, một trong những nơi đông người gốc Việt nhất nước Mỹ”.

Kết quả là nửa năm sau, Công tố viện đã hủy cáo trạng truy tố Phương, và “Sở cảnh sát San Jose đã đình chỉ công tác bốn nhân viên liên quan vụ này và mở điều tra cáo buộc làm trái”. Hiện Hồ Quang Phương đang trong tiến trình kiện cảnh sát về tội hành hung.

Vụ án Hồ Quang Phương đã có những điểm đáng chú ý sau đây:

Trước hết, những người có quyền trong tay như nhân viên công lực, thường có khuynh hướng lạm quyền, dù bất cứ ở đâu. Không phải chỉ riêng ở Việt Nam, mà ngay cả ở Mỹ. Điều quan trọng là có hay không các biện pháp ngăn chặn sự lạm quyền.

Trong vụ án Hồ Quang Phương, các biện pháp ngăn chặn lạm quyền ở Mỹ là vai trò của luật sư, tự do truyền thông và tư pháp độc lập. Nhờ luật sư, Phương có thể đương đầu với cảnh sát; nhờ tự do truyền thông, việc anh bị hành hung được tivi, báo chí và Internet phát tán rộng rãi; và nhờ tư pháp độc lập, công tố viện biết có ra tòa Phương cũng không thể bị kết tội, nên phải hủy cáo trạng. Còn tại Việt Nam, vai trò của luật sư không đáng kể trước uy quyền của
Đảng, truyền thông quốc doanh loan tin theo chỉ thị của Đảng, và thẩm phán xử theo lệnh Đảng.

Mặc dầu từng nói mình đã bị cảnh sát đánh như thú vật, theo bản tin đã dẫn: “Trong cuộc phỏng vấn dành cho đài BBC ngay sau khi cáo trạng được hủy bỏ, Phương nói anh hoàn toàn tin vào công lý tại nước Mỹ.” Có bao nhiêu người Việt Nam hiện nay, dù chưa bị đánh, có thể thành thật nói là mình hoàn toàn tin vào công lý tại Việt Nam?

Ngoài ra, còn một khía cạnh khác trong vụ án Hồ Quang Phương, là phản ứng trong cộng đồng người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ. Mặc dầu Hồ Quang Phương là một sinh viên du học từ Việt Nam, dưới quyền kiểm soát của chế độ Cộng sản Hà Nội, nhưng trước những hình ảnh và tin tức về việc anh bị cảnh sát Mỹ hành hung, dư luận trong cộng đồng người Việt tỵ nạn cộng sản cũng tỏ ra bất bình.

Từ trước tới nay, mỗi khi cộng đồng Việt tỵ nạn ở nước ngoài biểu tình hay lên tiếng đả đảo hoặc chỉ trích những bất công trong nước, thường bị truyền thông quốc doanh, hay lưỡi gỗ cán bộ xuyên tạc là chống Việt Nam. Vụ Hồ Quang Phương là bằng chứng cho thấy không có chuyện Việt kiều chống Việt Nam, hay người Việt nước ngoài chống trong nước, mà chỉ có người Việt chống bất công áp bức tại bất cứ đâu, đề đòi công lý cho mọi người.