Ông Oswaldo Payá, một nhà vận động tự do dân chủ nổi tiếng tại Cuba

Thưa quý độc giả,

Ông Oswaldo Payá, một nhà vận động tự do dân chủ nổi tiếng tại Cuba mới bị thiệt mạng trong một tai nạn xe cộ có nhiều ngờ vực vào tối Chủ Nhật 22 tháng 07, 2012 vừa qua.

Xin mời quý vị đọc bài bình luận của báo The Washington Post, nhan đề “Oswaldo Payá, một người Cuba can đảm” (Oswaldo Payá, a brave Cuban who saw a bright future for his country) vào ngày 24 tháng 07, 2012, do Vũ An Bài chuyển ngữ.

oOo

Trong cuốn biên niên sử ghi danh những người chiến đấu cho tự do và phẩm giá con người chống lại chủ nghĩa độc tài, phải có một chỗ đặc biệt dành cho những cá nhân đã dám đi bước đầu, khi quyền lực của kẻ cai trị còn trơ như đá vững như đồng. Oswaldo Payá đã chiếm chỗ này tại Cuba, chỉ cho dân chúng thấy họ không cần phải giữ im lặng trong cái nhà tù cộng sản của Fidel Castro.

Ông Payá, ở tuổi 60, đã thiệt mạng vào tối Chủ Nhật 22 tháng 07, 2012, trong một vụ đụng xe ở phía Đông tỉnh Gramma, Cuba, cùng với một nhà đối lập khác. Họ đi trên một chiếc xe thuê đã bị đụng vào cây. Hai người ngoại quốc cùng ngồi trên xe đã bị thương. Những người trong gia đình họ đã nêu thắc mắc về việc sẩy ra tai nạn.

Ngay từ khi còn là một thiếu niên, Ông Payá đã nói ra điều mình suy nghĩ. Tại nhà trường, ở tuổi 17, ông đã nói với các bạn về việc ông ủng hộ Mùa Xuân Praha, trong khi Castro hậu thuẫn việc Liên Xô xâm lăng Tiệp Khắc. Vì phát biểu cảm tưởng của mình, ông Payá đã bị xử ba năm tù trong trại cưỡng bách lao động, nơi ông phải đi chặt mía và khai thác đá 10 giờ mỗi ngày. “Đó là sự chiến đấu giữa quyền lực và tinh thần”, ông nói. “Tôi ra tù với niềm tin mạnh hơn rằng mọi sự có thể thay đổi”.

Là một kỹ sư Công giáo, ông Payá không bao giờ mất niềm tin đó. Ông đã đứng dậy cho tự do tôn giáo và chính trị vào các thập niên 80 và 90. Ông trở thành nổi tiếng hơn vào năm 2002 với Dự án Varela, được đặt tên theo Felix Varela, một linh mục Công Giáo và nhà vận động độc lập vào thế kỷ 19. Với sự giúp sức của thành viên các nhóm đối lập khác, ông Payá đã luân lưu một thỉnh nguyện thư vận động cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc để bảo đảm quyền tự do phát biểu và lập hội, thả tù chính trị và bầu cử tự do. Thỉnh nguyện thư đã đạt được kết quả ngạc nhiên là mười ngàn chữ ký tại Cuba, mà theo hiến pháp, bắt buộc Quốc Hội phải cho mở trưng cầu dân ý.

Nhưng ông Castro đã có cách khác. Vào đầu năm 2003, ông ta đã phát động một vụ đàn áp tàn bạo lên đối lập và những ai đã ủng hộ Dự án Varela. Trong vòng mấy tuần, 75 người bị bắt, phân nửa trong số này là những người đã thu góp chữ ký cho Dự án. Ông Payá đã không bị bắt, nhưng ông Castro đã đập tan điều mà ông Payá gọi là “Mùa Xuân Cuba”. Cựu tổng thống Tiệp Vaclav Havel, người từng gây cảm hứng cho rất nhiều người về thành tích chống cộng của ông, đã đề cử ông Payá nhận giải Nobel Hòa Bình cho năm 2003.

Mặc dầu bị đàn áp, ông Payá đã không hề chịu khuất phục. Sau đó ông đã phát triển một tài liệu để khuyến khích điều ông gọi là Toàn Quốc Đối Thoại, một cuộc thảo luận của tất cả mọi người Cuba về tương lai của họ, và có hàng ngàn người đã tham dự. Ông Payá nhấn mạnh rằng ông mong muốn thay đổi trong ôn hòa, như ông mô tả, “không treo cổ, không trả thù, không loại bỏ”. Ông tìm kiếm một xã hội tự do được xây dựng bởi bàn tay của những người Cuba. Trong khi giấc mơ của ông chưa thành tựu, nó sẽ thành, và khi thành, nó sẽ không phải là nhỏ, vì ông đã có can đảm để tiến bước đầu tiên.